نوع مطلب :قرآن و بهداشت ،

نوشته شده توسط:رامین

منبع این مطلب:http://khorshidealeyasin.blogfa.com/post-90.aspx

 تهیه کننده: أحمد حسین خلیل حسن

دانشکده تحقیقات اسلامی – دانشگاه الأزهر   

برگردان: اسحاق رسولی درمیان- معلم- استان خراسان جنوبی 

الله تعالى می فرماید:سَنُرِیْهِمْ آیَاْتِنَاْ فِیْ الآفَاْقِ وَفِیْ أَنفُسِهِمْ حَتَّىْ یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ اَلْحَقُّ [1]

"به زودی نشانه هایمان، که در آفاق و درون خوشان است، را به آن ها نشان خواهیم داد تا برای آن ها روشن شود که (الله و نشانه های او) حقیقت است."

مقدمــــــه:

حمد از آن الله متعال است که با قلم حکمت خویش آدمی را آموخت، آن چه را که آدمی نمی دانست به او آموخت، و سلام و درود بر سرور آموزگاران و آخرین پیام آور رحمت، به بشر آموخت در حالی که خود او بی سواد بود، جاهلان را از تاریکی جهل بیرون و به نور علم هدایت نمود، این چنین شد که مایه رحمت و بخشودگی مؤمنان گردید.

الله متعال او را برانگیخت و با کتاب شریفش فرستاد تا در بین مردم با حقیقت و عدالت قانون گذاری کند و حکم نماید، این چنین شد که قوانین و احکام او وحیی شد از طرف الله قادر و متعال، قوانین و سنت هایی پاک و محترم که در آن ها نه زیاده روی شده و نه کم روی. و در همان قرآن شریف به ما امر نموده که با یقین کامل به او ایمان آوریم و به رسالت او و تمام آن چیزهایی که از طرف الله حکیم و علیم برای ما آورده است، معترف شویم؛ الله تعالى در مورد سنت خالص و عاری از آلودگی حضرت می فرماید:

وَمَاْ یَنطِقُ عَنِ الْهَوَىْ إِنْ هُوَ ِإلَّا وَحْیُُ یُوْحَىْ [2]

"محمد صلى الله علیه وسلم از روی هوا و هوس سخن نمی گوید، و چیزی جز وحیی که بر او می شود نمی گوید."

 و خود حضرت می فرماید: ألا إنی أوتیت الكتاب ومثله معه[3]

همان طور که قرآن، آیات و معانی و احكامش معجزه است، سنت نبوی نیز معجزاتی فراوان داردکه هر کس که آن سنت ها را ترک کند بسیار به گمراهی می افتد.

پس اگر از پیروی کردن از او سر باز زنیم و از طریقت و روش او روی بگردانیم،  پس وای برما، چرا که با این کار بر خود بسیار ظلم کرده و هلاک کرده ایم.

با این نطق منظور قرآن کریم به روشنی تمام و کمال بیان می گردد. الله تعالى می فرماید:

فَآمِنُوْا بِالَّلهِ وَرَسُوْلِهِ وَالْنُّوْرِ الذی أَنزَلْنَاْ وَالَّلهُ بِمَاْ تَعْمَلُوْنَ بَصِیْرُُ [4]

"پس به الله و فرستاده اش و نوری (قرآن و احکام دین) که نازل کردیم ایمان آورید، و الله متعال بر آن چه که انجام می دهید بیناست."

 و رسولش صلى الله علیه وسلم فرمود: تركت فیكم ما إن تمسكتم به لن تضلوا بعدى أبدا كتاب الله وسنتی [5]

در این تحقیق به این مسئله خواهم پرداخت که چگونه سنت نبوی – به اعتباراین که قانون الهی است– پایدار و باقی می ماند، تا زمانی که الله زمین را به اهل ایمان به ارث برساند؟ و این که هر آن چه که با سنت نبوی مخالفت کند قطعاً به خطا و نابودی می رود.

علم جدید، جز در زمانی نه چندان دور به اطلاعاتی که سنت در اختیار ما گذاشته است، نرسیده بود، و نیز اطلاعاتی در سنت وجود دارد که علم روز هنوز به آن ها دست نیافته است. پس نبی اکرم صلى الله علیه وسلم این اعمال را چشم بسته و تصادفی انجام نداده است و تمام زندگی وی قانونی برای امت است، بعد از این که میراثی غنی و ارزشمند برای ما باقی گذاشت، که به داشتن و حفظ آن افتخار می کنیم و تاریخ بزرگی که به بزرگی و عزت امتش شهادت می دهد، قرآن كریم قانون أمت  و ریسمان محکم الهی است که اخبار و شگفتی های آن به پایان نمی رسد. اما ما در این تحقیق به حدیثی از سنت رسول الله صل الله علیه و سلم خواهیم پرداخت.

مسواك بین سنت و طب:

در اینجا به یکی از جوانب اعجاز علمی در سنت خواهم پرداخت، و این جنبه سنت مسواک زدن است.

رسول الله- صلى الله علیه وسلم می فرماید- السواك مطهرة للفم مرضاة للرب [6]

(مسواک زدن، دهان را پاک و پروردگار را راضی می نماید.)

اگر به اصل کلمه ( ط . هـ . ر ) نگاهی بکنیم، می فهمیم که به معنی "پاک کردن" است و دانشمندان علم لغت این کلمه را به معنای پاکی و نظافت از تمام آلودگی های جسمی و معنوی می دانند[7]. درقرآن کریم نیز با همین دو معنا به کار رفته است.

 الله تعالى در اشاره به وجوب پاک شدن از آلودگی های جسمی  می فرماید:

وَثِیَاْبَكَ فَطَهِّر  [8](و لباست را پاک بگردان)

و این گونه مؤمنان را تمجید و احترام می کند:

فِیْهِ رِجَاْلٌ یُحِبُّوْنَ أَن یَتَطَهَّرُوْا وَالَّلهُ یُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِیْن [9]

"در آن مردانی هستند که دوست دارند که پاک گردند و الله پاکان را دوست می دارد."

تطهیر یک چیز، در لغت عربی  به معنای برطرف کردن ناپاکی و آلودگی، چه بزرگ باشد و چه کوچک، است. اگر در زبان عربی جستجو کنیم اصطلاحی، با مفهوم برطرف کردن ریزترین چیزها،  بلیغ تر از این اصطلاح نخواهیم یافت.[10]

نووی می گوید: سواك از لحاظ لغوی به انجام دادن کاری اطلاق می شود  و آن کار مسواک زدن است و آلتی را که با آن مسواک زده می شود "مسواك " گویند.[11]

بیش از یکصد حدیث در خصوص مسواک در کتب حدیث آمده است که متأسفانه ما از آن ها اطلاع نداریم.

صنعانی، صاحب کتاب سبل السلام، می گوید "در مورد سنت تعجب می کنم که در باره آن احادیث بسیاری آمده است در حالی که بسیاری از مردم و فقهاء آن احادیث را رها و فراموش کرده اند، و این کار زیان و خسران عظیمی است."[12]

برای مطالعه ی این مقاله ی بسیار زیبا به ادامه ی مطلب بروید.

دانشکده تحقیقات اسلامی – دانشگاه الأزهر   

برگردان: اسحاق رسولی درمیان- معلم- استان خراسان جنوبی 

الله تعالى می فرماید:سَنُرِیْهِمْ آیَاْتِنَاْ فِیْ الآفَاْقِ وَفِیْ أَنفُسِهِمْ حَتَّىْ یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ اَلْحَقُّ [1]

"به زودی نشانه هایمان، که در آفاق و درون خوشان است، را به آن ها نشان خواهیم داد تا برای آن ها روشن شود که (الله و نشانه های او) حقیقت است."

مقدمــــــه:

حمد از آن الله متعال است که با قلم حکمت خویش آدمی را آموخت، آن چه را که آدمی نمی دانست به او آموخت، و سلام و درود بر سرور آموزگاران و آخرین پیام آور رحمت، به بشر آموخت در حالی که خود او بی سواد بود، جاهلان را از تاریکی جهل بیرون و به نور علم هدایت نمود، این چنین شد که مایه رحمت و بخشودگی مؤمنان گردید.

الله متعال او را برانگیخت و با کتاب شریفش فرستاد تا در بین مردم با حقیقت و عدالت قانون گذاری کند و حکم نماید، این چنین شد که قوانین و احکام او وحیی شد از طرف الله قادر و متعال، قوانین و سنت هایی پاک و محترم که در آن ها نه زیاده روی شده و نه کم روی. و در همان قرآن شریف به ما امر نموده که با یقین کامل به او ایمان آوریم و به رسالت او و تمام آن چیزهایی که از طرف الله حکیم و علیم برای ما آورده است، معترف شویم؛ الله تعالى در مورد سنت خالص و عاری از آلودگی حضرت می فرماید:

وَمَاْ یَنطِقُ عَنِ الْهَوَىْ إِنْ هُوَ ِإلَّا وَحْیُُ یُوْحَىْ [2]

"محمد صلى الله علیه وسلم از روی هوا و هوس سخن نمی گوید، و چیزی جز وحیی که بر او می شود نمی گوید."

 و خود حضرت می فرماید: ألا إنی أوتیت الكتاب ومثله معه[3]

همان طور که قرآن، آیات و معانی و احكامش معجزه است، سنت نبوی نیز معجزاتی فراوان داردکه هر کس که آن سنت ها را ترک کند بسیار به گمراهی می افتد.

پس اگر از پیروی کردن از او سر باز زنیم و از طریقت و روش او روی بگردانیم،  پس وای برما، چرا که با این کار بر خود بسیار ظلم کرده و هلاک کرده ایم.

با این نطق منظور قرآن کریم به روشنی تمام و کمال بیان می گردد. الله تعالى می فرماید:

فَآمِنُوْا بِالَّلهِ وَرَسُوْلِهِ وَالْنُّوْرِ الذی أَنزَلْنَاْ وَالَّلهُ بِمَاْ تَعْمَلُوْنَ بَصِیْرُُ [4]

"پس به الله و فرستاده اش و نوری (قرآن و احکام دین) که نازل کردیم ایمان آورید، و الله متعال بر آن چه که انجام می دهید بیناست."

 و رسولش صلى الله علیه وسلم فرمود: تركت فیكم ما إن تمسكتم به لن تضلوا بعدى أبدا كتاب الله وسنتی [5]

در این تحقیق به این مسئله خواهم پرداخت که چگونه سنت نبوی – به اعتباراین که قانون الهی است– پایدار و باقی می ماند، تا زمانی که الله زمین را به اهل ایمان به ارث برساند؟ و این که هر آن چه که با سنت نبوی مخالفت کند قطعاً به خطا و نابودی می رود.

علم جدید، جز در زمانی نه چندان دور به اطلاعاتی که سنت در اختیار ما گذاشته است، نرسیده بود، و نیز اطلاعاتی در سنت وجود دارد که علم روز هنوز به آن ها دست نیافته است. پس نبی اکرم صلى الله علیه وسلم این اعمال را چشم بسته و تصادفی انجام نداده است و تمام زندگی وی قانونی برای امت است، بعد از این که میراثی غنی و ارزشمند برای ما باقی گذاشت، که به داشتن و حفظ آن افتخار می کنیم و تاریخ بزرگی که به بزرگی و عزت امتش شهادت می دهد، قرآن كریم قانون أمت  و ریسمان محکم الهی است که اخبار و شگفتی های آن به پایان نمی رسد. اما ما در این تحقیق به حدیثی از سنت رسول الله صل الله علیه و سلم خواهیم پرداخت.

مسواك بین سنت و طب:

در اینجا به یکی از جوانب اعجاز علمی در سنت خواهم پرداخت، و این جنبه سنت مسواک زدن است.

رسول الله- صلى الله علیه وسلم می فرماید- السواك مطهرة للفم مرضاة للرب [6]

(مسواک زدن، دهان را پاک و پروردگار را راضی می نماید.)

اگر به اصل کلمه ( ط . هـ . ر ) نگاهی بکنیم، می فهمیم که به معنی "پاک کردن" است و دانشمندان علم لغت این کلمه را به معنای پاکی و نظافت از تمام آلودگی های جسمی و معنوی می دانند[7]. درقرآن کریم نیز با همین دو معنا به کار رفته است.

 الله تعالى در اشاره به وجوب پاک شدن از آلودگی های جسمی  می فرماید:

وَثِیَاْبَكَ فَطَهِّر  [8](و لباست را پاک بگردان)

و این گونه مؤمنان را تمجید و احترام می کند:

فِیْهِ رِجَاْلٌ یُحِبُّوْنَ أَن یَتَطَهَّرُوْا وَالَّلهُ یُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِیْن [9]

"در آن مردانی هستند که دوست دارند که پاک گردند و الله پاکان را دوست می دارد."

تطهیر یک چیز، در لغت عربی  به معنای برطرف کردن ناپاکی و آلودگی، چه بزرگ باشد و چه کوچک، است. اگر در زبان عربی جستجو کنیم اصطلاحی، با مفهوم برطرف کردن ریزترین چیزها،  بلیغ تر از این اصطلاح نخواهیم یافت.[10]

نووی می گوید: سواك از لحاظ لغوی به انجام دادن کاری اطلاق می شود  و آن کار مسواک زدن است و آلتی را که با آن مسواک زده می شود "مسواك " گویند.[11]

بیش از یکصد حدیث در خصوص مسواک در کتب حدیث آمده است که متأسفانه ما از آن ها اطلاع نداریم.

صنعانی، صاحب کتاب سبل السلام، می گوید "در مورد سنت تعجب می کنم که در باره آن احادیث بسیاری آمده است در حالی که بسیاری از مردم و فقهاء آن احادیث را رها و فراموش کرده اند، و این کار زیان و خسران عظیمی است."[12]

مسواك زدن در فقه:

رسول الله صلى الله علیه وسلم می فرماید: لولا أن أشق على أمتی لأمرتهم بالسواك مع كل وضوء[13]

"اگر بر امت من سخت نبود حتماً به آن ها دستور می دادم که با هر وضویی مسواک بزنند."

از اینجا، میزان دلسوزی و تلاش نبی اکرم- صلى الله علیه وسلم – در مورد سلامتی امت شان و هر کوچک و بزرگی از امت، بر ما آشکار می شود. پس از نظر علماء، مسواك زدن، هنگام وضوء و نماز، على الراجح مستحب و سنت مؤکده است.[14]

همه می دانیم که امام شافعی – رضی الله عنه – زمانی که در عراق بود به خاطر این که درخت اراک بسیار یافت می شد، مسواک زدن را واجب می دانست، اما وقتی به مص رفت و دید که درخت اراک در آن جا کم یاب است، حکم مسواک را مباح دانست.

اراك چیست؟

درخت اراک در تقسیم بندی گیاهان از گروه "سالوادور" است.[15] ، نام علمی آن "سالوادورا پرسیكا"[16] است،  این درخت  در مناطق بیابانی بسیار و در کوه ها کم می روید، آب و هوای گرم  و استوائی محل مناسبی برای رشد این درخت می باشد. به همین دلیل در تعدادی از سرزمین های قاره آسیا مثل عربستان، به خصوص در عسیر، أبها وجیزان، و هم چنین  در برخی نواحی یمن، هند و إیران یافت می شود. أما در قاره آفریقا آب و هوای مناسب برای رشد آن کم یاب است و در برخی از نواحی مصر، مثل الوجه القبلی و شبه جزیره سیناء و در وفرة، در جنوب سودان، یافت می شود.

درخت اراک شبیه درخت انار است،  و در تمام مدت سال سرسبز می باشد، از نظر ارتفاع نیز کوتاه است، ارتفاع آن بین دو تا پنج متر و قطر ساقه آن به یک قدم می رسد، اما شاخه های آن  باریک و گرد،و برگ های آن به خاطر وجود ماده روغنی سبز رنگ، درخشان است، و شیره ای به رنگ زرد مایل به سبز روشن از آن خارج می شود، و از گل آن میوه ای حاصل می آید شبیه به گیلاس و به صورت خوشه است و خورده می شود.

چوب اراک زیر میروسکوپ:[17]

محققان با کمک برش عرضی از چوب أراك و تحقیق روی آن (البته بعد از جوشاندن و خیس کردن آن در محلولی متشکل از مقادیر مساوی از آب، الكل و گلیسیرین) متوجه شدند که چوب اراک از 3  لایه زیر تشکیل شده است:

1 – لایه خارجی، که بافت پارچه مانند دارد.

2 – لایه وسطى که بافت چوبی دارد، این دو بخس قسمت خارجی را، که بخش سوم را بر در می گیرد، تشکیل می دهند.

3 – لایه داخلی که از ألیاف سلولزی، با ساختاری باشکوه، تشکیل شده است.

ألیاف آن براساس نظامی دقیق در کنار یکدیگر مرتب شده اند و به صورت یک مدل یکپارچه (شبیه پیوندهای موجود در میوه لیمو، که هر بند آن دارای ده ها لیف کوچک است)، و در کنار هم كامل ترین مسواک طبیعی را برای دفع خطر قریب الوقوع بر دندان ها را تشکیل می دهند.

مكانیزم پوسیدگی دندان :

در طی سالیان، ممکن است با مکانیزم تشکیل مواد مخرب روی دندان ها معروف به "پلاک"[18]به دلیل وجود پدیده های بالینی و در زمره حقایق بیشماری که شناخته شده است، آشنا شده باشید. از بین این حقایق به روشنی مشخص شد که دندان ها بدون وجود پلاک نمی پوسند.

پلاک چیست؟ چه خطری دارد ؟ ارتباط آن با چوب اراک چیست؟

در دهان ما تعدادی  موجودات حیرت انگیز کوچک به نام " گروه میكروب های دهانی " وجود دارند که در حفره دهانی زندگی می کنند. این حفره، لب ها از قسمت جلو، دو گونه از دو طرف صورت که دو فك و هر آن چه که در فک قرار دارد را احاطه کرده است، دندان ها، غدد بزاقی، زبان، رگ هایی که به وسیله خون به هر کدام از این اعضاء غذا رسانی می کنند و أعصابی که به حرکت و احساس در دهان کمک می کنند، را شامل می شود.

اگر میكروب های موجود در هر سانتیمتر مكعب از بزاق را بشماریم، بیش از 5/5 میلیارد میكروبدر هر سانتیمتر مکعبخواهیم یافت،  که به 29 نوع میكروب می رسد. بین تمامی میكروب های دهان وهم چنین بین میکروب ها و بدن إنسان (میهمان)، توازن دقیق و هم زیستی مسالمت آمیز وجود دارد. درحقیقت ایمنی طبیعی که در دهان وجود دارد باعث مهار میكروب ها می شود و  آن ها قادر نیستند که هیچ گونه ضرری به بدن انسان وارد کنند، اما طولی نمی کشد که این رفتار میکروب ها تغییر می کند و این حادثه جایی رخ می دهد که بقایای مواد قندی غذاها بین دندان ها باقی می ماند، در این حالت میکروب ها به سرعت شروع به ساخت مولکول های یک ماده ژلاتینی محکم و چسبنده، بر روی سطح دندان ها، می کنند و محیط مناسب و خوشایندی برای زندگی و رشد میلیاردها باكتری در درون دهان فراهم می کنند. سپس باکتری ها شروع به رشد و تکثیر می کنند و یک لایه معروف به "پلاک دندانی[19]"  یا پلاک باکتریایی[20]ایجاد می کنند[21].    این پلاک به صورت لایه ای لیز و لغزان و رنگ متمایل به سفید است، برخی اوقات هم بدون داشتن رنگ مشخصی ظاهر می گردد. آن چه مهم است، این است که لایه پلاک میكروبی از حدود 300 میلیون سلول در هر میلی گرم تشکیل شده است.

این گونه است که خطر واقعی، که بر دندان ها یورش می برد، ظاهر می گردد، سپس لشکری از باكتری ها از جمله"استربتوكوكس"، "لاكتوباسلس" و امثال این ها پیوسته أنزیم هایی آزاد کرده که باقیمانده قند را تجزیه می کنند تا وقتی که این قند ها را به قند ساده، مثل گلوکز، تبدیل می کنند، سپس به وسیله یک عامل این قندهای ساده به اسیدهایی مثل لاكتیك، بیروفیك، خلیك و بروبیونیك تبدیل می شوند.

واضح است که این اسیدها قادر هستند که قسمت محکم متصل به مینای دندان ها را ذوب کنند و باعث ایجاد"شکاف پوسیدگی ناشی از اسید" شوند، سپس سطح دندان ساییده شده و آماده برای ورود لشکر جدیدی از باکتری های مخرب به اعماق داندان می شود، تا جایی که تخریب دندان به ریشه آن می رسد.

در این هنگام مکانیزم پوسیدگی در ترکیب پلاک مستقر می شود، بدون پلاک پوسیدگی صورت نمی گیرد، کسی که می خواهد دچار پوسیدگی دندان نشود باید با پلاک مبارزه کرده و آن را از بین ببرد.

لایه پلاک چه عملی انجام می دهد؟[22]

لایه پلاک – اگر زود از بین نرود– میلیون ها میكروب را در خود جمع می کند. میكروب های لایه پلاک فرصت را غنیمت شمرده و پیوسته با ترکیب با باقیمانده غذا، که در تمام سطوح دندان ها منتشر شده اند، باعث ایجاد التهاب ساده در لثه می شود، این التهاب واقعاً ساده و کوچک است، ولی با گذشت زمان و بی توجهی به آن ببین چه اتفاقی می لفتد:مواد سمی حاصل از التهاب ها به سرعت مشغول نابود کردن بافت های لیفی و ریشه دار متصل کننده در لثه های اطراف دندان ها، می شود. و کانون آلودگی و چرک را در زیر لثه، درون استخوان ها و ریشه دندان ها ایحاد می کند. اینجاست که فاجعه رخ می دهد پیوسته آن حفره فساد و آلودگی، با مخلوطی از چرک و فساد، که با سلول های مرده و میكروب ها و باقیمانده غذا ترکیب شده است، پر می شود، تا وقتی که لثه به "اوره"[23]مبتلا می شود، و دندان ها در معرض تخریب و افتادن قرار می گیرند.

ولا حول ولا قوة إلا بالله .

راست گفتی سرورم ای محمد (ص)، وقتی فرمودی)السواك مطهرة للفم مرضاة للرب(18)، تأثیر پلاک به همین جا ختم نمی شود بلکه ضرر آن پیشروی می کند تا وقتی که به اعضاء داخلی بدن می رسد و این چیزی است که در این جا مشاهده خواهید کرد.

تأثیر پلاک  بر دستگاه های داخلی بدن[24]

در قسمت قبل متوجه شدیم که حفره چرکی باعث " اوره " در لثه می شود و آلودگی ها و سموم آن – از طریق خون– به دستگاه ها و أعضاء بدن نفوذ کرده و باعث آسیب دیدگی آن ها می شود.

اول : گزارش های علمی جدید حاکی از آن است که برخی از باکتری های دهانی، مثل باكتری "بورفیروموناز جینجیا فالس"، می توانند به شریان های قلب نفوذ کرده و باعث آسیب دیدگی دیواره قلب شوند. و در زمانی دور یا نزدیک باعث انسداد در قلب و بروز سکته می گردند.

دوم : گزارش های دیگری نیز حاکی ازآن است که بسیاری از افراد مبتلا به زخم معده، دردهان شان تعداد فراوانی از باکتری "هلیوكوباكتربیلوری " یافت شده است. این نوع مخرب از باکتری می تواند به معده نفوذ کند و وارد دیواره معده شده و سوراخ های کوچک در آن ایجاد کند، این سوراخ های کوچک کم کم گسترش یافته و معده را زخمی می کنند.

سوم : گزارش های دیگری  نیز اظهار می دارند که خطر باكتری های دهان ممکن است به مغز  هم، راه یابد. بدین طریق که این باکتری آنزیم هایی را تولید می کند که تراكم چربی در شریان های شاهرگ گردن را افزایش می دهد، تا این که باعث کاهش خون رسانی به سلول های مخ شده و مغز را با سکته قریب الوقوعی تهدید می کند.

چهارم : تنها همین نیست، خطر باکتری های دهان ممكن است به چشم ها، ریه ها، کیسه صفراء، پوست، کلیه ها و به مفاصل بدن هم راه یابد و تأثیرات این کانون و حفره چرکی، به قسمت های مختلف بدن راه می یابد، با این وجود می شود از تمامی این خطرات جلوگیری کرد، البته زمانی که لایه پلاک، که دلیل اصلی تمامی این خطرات و بیماری  هاست، از بین برود.

چوب اراک چگونه می تواند پلاک را از بین ببرد؟ و چگونه باعث جلوگیری از بیماری هایی، که قبلاً ذکر کردیم، می شود؟

اعجاز سنت در مسواك زدن [25]

مجله آلمان شرقی در شماره چهارم خود در سال 1961.م، به نقل از مقاله ای از داشمند " روادارت "، مدیر مرکز میکروب شناسی دانشگاه روستوك، می نویسد:

"من در سفرنامه افرادی که به سرزمین اعراب سفرکرده بودند در مورد مسواکی که عرب ها استفاده می کنند چیزهایی خوانده بودم، این امر برایم به حالت مسخره آمیز جلوه کرد، ولیلی شد که من این قوم را عقب افتاده تلقی کنم، که در قرن بیستم با یک تکه چوب دندان های خود را تمیز می کنند. با خود گفتم: چرا در ورای این تکه چوب یک واقعیت علمی نباشد؟

به سرعت شروع به تحقیق کردم، تکه ای از آن چوب را کوبیده و مرطوب کردم، سپس این خمیر را در مزارع کشت باکتری قرار دادم و متوجه شدم که آثاری هم چون تأثیرات پنیسیلین در آن آشکار شد، دکتر "فرید ریك فیستر" افزود، وی در طی هفت سال گذشته غیر از چوب اراک از مسواک دیگری استفاده نکرده است."

شاید این همان چیزی است که أنس بن مالك- رضی الله عنه – از رسول الله– صلى الله علیه وسلم– روایت می کند –در فتح البارى نیز آمده است-، حضرت فرمود:

أكثرت علیكم فی السواك [26]

تركیب شیمیائی چوب اراک[27]

در این بخش مطالبی را در مورد چوب اراک ارائه می کنم تا هر گونه شک و تردید در این مورد از ذهن خواننده حذف گردد. دانشمندان بعد از این که آزمایش کردند تركیب شیمیائی چوب اراک، شاید با مطالعه و دیدن تركیب شیمیائی مسواك اراک، دلایل انتخاب این مسراک را توسط نبی اكرم (صلى الله علیه وسلم)، که قطعاً وحیی بوده است که به رسول الله (صلى الله علیه وسلم) وحی شده است، را درک کنیم:

1 – تحقیقات اخیر بر این نکته تأکید دارد که مسواک سبز از چوب اراک حاوی مقدار زیادی ماده تیز مزه است، این ماده ضد عفونی کننده و پاک کننده و باعث جلو گیری از خون ریزی لثه وتقویت آن می شود.

2 – تحقیقات وجود ماده ای تیز به نام "سنجرین"[28]با بوی تند و مزه ای تیز در مسواک را اثبات کردند، این ماده به کشتن باکتری ها کمک می کند.

3 –دكتر طارق الخوری بر وجود كلراید همراه با سیلیكا تأكید دارد، این ها موادی است که باعث سفیدی دندان ها می شود، این ماده چسبناک میناء را می پوشاند و از پوسیدگی دندان ها جلوگیری می کند.[29]

4 – هم چنین وجود " 3 میتل آمین"[30]باعث بهبود زخم های لثه و رشد سالم آن می شود. این ماده پاک کننده، باعث اصلاح و کاهش شاخص هیدروژنی حفره دهانی، که به صورت " غیر مستقیم " در رشد میكروبی دهان مؤثر است، می شود. هم چنین محققان مقداری مواد ضد تورم در این چوب کشف کردند.[31]

5 – هم چنین بعد از آزمایش بسیار در ترکیب شیمیایی چوب اراک و استخراج ترکیب و بررسی ارزش دارویی آن متوجه شدند که در چوب اراک مقدار زیادی عنصر فلورین وجود دارد، این ماده باعث صلابت و استحکام دندان ها و نیز جلوگیری از تأثیر اسیدها برای جلوگیری از پوسیدگی، می شود، کار بزرگ تر فلورین در مرحله شکل گیری و نمو دندان ها آشکار می گردد.

6 – غیر از عنصر فلورین، مقداری  عنصر كلر نیز در چوب اراک یافت می شود، که رنگ بد دندان ها را از بین می برد و هم چنین ماده سیلیكا که نقش آن در محافظت از سفیدی دندان ها را فهمیدیم، نیز در چوب اراک وجود دارد.

7 –ماده معروف به" سیلیس " به نسبت 4% در چوب اراک یافت می شود، این ماده لایه پلاک را از سطح دندان ها دور کرده و حذف می کند.

8 – ماده "بی كربنات سدیم" را هم از یاد نمی بریم، گروه معالجه دندان، در انجمن دندان پزشکان آمریكا بر نقش این ماده در معالجه و بهبود دندان ها تأکید می کنند.[32]

9 –دانشمندان  در چوب اراک ماده ای به نام " سیلفا یوریا " یافتند که باعث ممانعت از سوراخ شدن و پوسیدگی و به دنبال آن جلوگیری از تشکیل مرکز و حفره چرکی در دندان می شود. (توضیح آن قبلاً گذشت.)

10 – تجزیه چوب اراک وجود مقداری از اسید انیسیك، که به دفع خلط از سینه کمک می کند، را اثبات کرد. علاوه بر آن مقداری اسید اسكوربیك و ماده سیتوسیترول نیز در ان چوب وجود دارد، این دو ماده باعث تقویت شریان های خونی غذارسان به لثه، می شوند.

إمام ابن القیم فوائد فراوان مسواك زدن را بیان کرده و در مورد إعجاز سنت نبوی -على صاحبها أفضل الصلاة والسلام- در مسواك زدن، تأکید می کند.[33]

تصویری از چوب اراک

11 – در چوب اراک به میزان 1% مواد خوشبو کننده روغنی یافت می شود که دهان را با عطر خود خوشبو می کنند.

12 – هم چنین محققان، در چوب اراک ماده ای به نام " انثرالیتون " یافتند که در تقویت اشتهاء غذا خوردن و هم چنین در تنظیم حركت روده ها مفید است.

بعد از این تفاصیل می خواهم سؤالی مطرح کنم :

پس کی می خواهیم این حدیث نبی اکرم– صلى الله علیه وسلم– را تصدیق کنیم وقتی که حضرت فرمود:"السواك مطهرة للفم مرضاة للرب"[34]

تفاوت بین چوب اراک و خمیر دندان:

بعضی سؤال می کنند اگر مواد موجود در چوب اراک را جدا کرده و در خمیر دندان به کار ببریم آیا همان تأثیر چوب اراک را دارد و همان کار را انجام می دهد؟

یک از بزرگترین دانشمندان علم دندانپزشکی در جهان به این سؤال پاسخ گفته است. وی با انجام تحقیقات و آزمایشات بسیار و صرف هزینه فراوان مواد موحود در چوب اراک را استخراج کرده و به صورت خمیر دندان درآورده و نام آن را Qualimeswaksگذاشت، این خمیر دندان توسط یک شرکت سوئیسی به نام "فارما بازل لیمتد" در بازار عرضه شد، اما تأثیری که در چوب اراک بود در این خمیر دندان وجود نداشت.

علت چیست؟

دلیل این قضیه به وجود ترکیبات شیمیایی فراوان در چوب اراک بر می گردد. این چوب حاوی عناصر دیگری هم است که تنها بعد از واکنش با بزاق دهان ظاهر می گردند و ناباورانه، در بزاق ترکیبات جدیدی یافت شد که در عصاره آزمایشگاهی اراک یافت نشده بود.

این ترکیبات از کجا آمدند؟

دانشمندان بعد از تجزیه و تحلیل های دقیق دریافتند که این ترکیبات در اصل جزو ترکیبات اراک طبیعی است، اما این درخت دارای تركیبات دیگری نیز هست که تأثیر آن تنها زمانی آشکار می شود که با آنزیم های بزاق دهان ترکیب شود، بعد از ترکیب در بین دسته های باکتری های مضر دهانی جولان کرده و در زمانی اندک می تواند 97% میکروب ها را از بین ببرد.

علاوه بر آن، نیرو های سه گانه ای هست که چوب اراک را متمایز می  گرداند و آن نیروها عبارتند از:"میكانیكی – شیمیائی – حیاتی"

آزمایشات و تحقیقات اثبات کرد که دهان ها و دندان ها تعتبر از بین می برد مضن مثالیة برای رشد و تكثیر میكروب ها در همین زمان بود که خمیردندان ها را ساختند، و در آن از مواد پاک کننده و ضد عفونی کننده و انواع آنتی بیوتیک های کشنده میكروب، به مقدار فراوان استفاده کردند، طولی نکشید که اختراع شان نتیجه عکس داد، چون دندان پزشکان متوجه شدند که این خمیردندان عامل مستقیم در ایجاد اختلال در توازن طبیعی و دقیق بدن است. (به دیگر سخن این مواد عوارض جانبی دارند.)

اما چوب اراک، بدون ایجاد اختلال در توازن طبیعی بدن انسان، تمام نقش ها و وظایف خود را انجام می دهد، و بلکه بالعكس به بدن انسان کمک می کند تا به بهترین و بالاترین درجات توازن طبیعی ممكن دست یابد.

علاوه بر این، برخی از حالات مسمومیت کودکان آمریكایی در نتیجه خوردن ماده فلوراید موجود در خمیر دندان نیز مشاهده شد.[35]

رسول الله – صلى الله علیه وسلم – فرمود: )أمرت بالسواك حتى خشیت أن یكتب على[36].  "به مسواک  زدن امر شدم آن گونه که ترسیدم بر من فرض گردد."

نقش تربیتی مسواك زدن (دارویی برای ترک اعتیاد):

تحقیقات حاکی از آن است که بین دست و دهان گرایش فیزیولوژیکی و ارتباط میکانیکی وجود دارد که أساس ساخت سیگار و نیز عامل مشترك بین بیماری و درمان است. نمونه این واقعیت عکس العمل کودکان در مکیدن دست است، اعتیاد در حالت عدم وجود جایگزین مناسب برای سلامتی رخ می دهد.[37]

آقای " درید لحام " در نوار ویدیوئی که سازمان بهداشت جهانی در سال 2001 به مناسبت روز جهانی اعتیاد منتشر کرد این گونه اظهار کرد:

"اعتیاد به سیگار اساساً اعتیاد به مکانیزم حركتی است که بین دهان و دست رخ می دهد."

بدان: ( نکته مهــم )[38]

امروزه بسیاری از دانشمندان با صراحت تمام فریاد می زنند که مسواک وخمیر دندان بهتر است و دلیل می آورند که در با گذشت زمان قوانین تغییر می کنند.

جعمی از دانشمندان غربی – غیر مسلمانان – قبل از دانشمندان  مسلمان، پاسخ آن ها را دادند واظهارات پزشکان مصری و دمشقی, و رؤسای بخش های دندان پزشکی در دانشگاه های مختلف جهان، علاوه بر آن چه قبلاً در این تحقیق ذکر کردیم، در مورد تأثیر این مسواک را تأیید می کنند.

حكم به استعمال مسواک و خمیر دندان به جای مسواك چوبی، با این بهانه که با گذشت زمان قوانین و احکام تغییر می کنند، و با گرفتن چیز پست تر به جای چیز بهتر، صادر شد. پس در زمان های عقب ماندگی إسلام و پیشرفت غرب – در زمینه صنعت – مسواکی که وارد زندگی ما شد، ارزش و فایده کم تری نسبت به چوب اراک داشت.

علاوه بر این، گزارش های صادره از ( A.D.A) جمعیت داندان پزشکان آمریکا بیان می کند که مسواک پلاستیكی، به دلیل عدم قدرت آن بر نفوذ به لایه مخاط دهانی (ماده بزاق)[39]، بر فعالیت باکتری ها تأثیری ندارد و فقط آن ها را می پوشاند و همان تکه مسواك چوبی، به دلیل داشتن خاصیت کشش و انجذاب، است  که قادر به کشتن باکتری ها می باشد.

هم چنین گزارش های صادره از انجمن دندان پزشکان آمریكا حاکی از آن است که بعد از 14 روز استفاده از مسواک پلاستیکی، باکتری ها بر روی آن رشد می کنند.[40]

حقیقت همین است که دشمنان اسلام هم به آن اعتراف کردند.

پــــایـان

بعد از این سلسله بحث ها در مورد یکی از جنبه های اعجازسنت نبوی و بعد از این که با براهین و دلایل علمی ثابت شد هیچ جای شک باقی نمی ماند که:

" مسواك زدن از دیدگاه علمی بحته موضوع از عرصه شبهات و سؤالات طرح شده درباره آن، خارج شد و بر سریر سیادت مواد طبیعی مؤثر در سلامتی بدن و دهان در کشورهای پیشرفته امروزی جای گرفت".

و می گویم:

مسواک زدن از قوانین فطری انسان بود، سپس روش زندگی نبی اکرم–  صلى الله علیه وسلم – شد و روش زندگی پیامبر بهترین روش برای زندگی است. نبی اکرم-  صلى الله علیه وسلم -  تا زمان وفات به این کار پایبند بودند. روایت شده که حضرت محمد، صلى الله علیه وسلم، در هنگام وفات، امت رابه مسواک زدن وصیت فرمود.[41]

والمحافظة على السنة سبب ربانی للتمكین فی الأرض .

"رعایت سنت دلیل الهی برای حکومت بر زمین می گردد."

شاید آن چه مورخان در مورد پیروزی مسلمانان در نبرد نهاوند و دیگر حوادث به خاطر مسواك بیان می کنند، بهترین نمونه برای آن باشد.

ای کسانی که در دینی غیر از اسلام بدنبال گمشده خویش هستید، ای کسانی که کورکورانه از غرب تقلید می کنید و فکر می کنید که غربیان برتر از شمایند، و ای کسانی که روش محمد – صلى الله علیه وسلم – را رها کرده و در غیر روش او بدنبال آرامش و پیشرفت هستید، و ای کسانی که فریاد برمی آورید که "دین اسلام دین بازگشت به گذشته و عقب ماندگی است"، و ای کسانی که بهتر را با پست تر عوض می کنید.

و ای تمام کسانی که از دین فهم اشتباه دارید:

این سنت حبیب ما، حضرت محمد– صلى الله علیه وسلم –  است که پیش روی ما قرار داده و برای ما نقل فموه است، همان معصومی – صلى الله علیه وسلم –  که در مورد ما بسیار با حرص و تلاش رفتار می نمود

لَقَدْ جَاْءَكُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ أَنفُسِكُمْ عَزِیْزٌ عَلَیْهِ مَاْ عَنِتُّمْ حَرِیْصٌ عَلَیْكُمْ بِالْمُؤْمِنِیْنَ رَءُوْفٌ رَحِیْمٌ[42]

قرآن که قانون امت مسلمان است و کسی که به وسیله آن سخن بگوید، دروغ نمی گوید، و هر کس با آن حکم کند عدالت ورزیده است، و هر کس آن را ترک کند ستمکاری است که الله متعال عمر و برکت او را کم می کند، و کسی که از راه هدایت بخش آن طغیان کند الله متعال او را گمراه می کند.

پس چرا از روش و قانونی که اگر به آن عمل کنیم، الله حکیم و خبیر از آن راضی می گردد، روی گردان هستیم و نتطفل على فتات موائد وقوانین بشر مثلنا لا یملكون موتا ولا حیاة ولا نشورا ؟

اسلام، قانون امت است و نمونه روشی برای هرزمان ومكان است، پس دین اسلام نیست شایسته لأی زمان ومكان فحسب بل هی تصلح أی زمان ومكان ، الله عظیم الشأن راست گفت که:

سَنُرِیْهِمْ آیَاْتِنَاْ فِیْ الْآفَاْقِ وَفِیْ أَنفُسِهِمْ حَتَّىْ یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ[43]

"به زودی نشانه هایمان، که در آفاق و درون خوشان است، را به آن ها نشان خواهیم داد تا برای آن ها روشن شود که (الله و نشانه های او) حقیقت است."

این تلاشی بود که در جهت معرفی سنت نبی اکرم– صلى الله علیه وسلم – انجام دادم، اگر درست بود، این همان چیزی است که آرزوی آن را داشتم و اگر درست نبود، همان تلاش در این جهت و اهمیت دادن به آن مرا بس است.

در پایان از الله متعال خواستارم که آن چه را که نمی دانیم به ما بیاموزد، و آن چه را که می دانیم برایمان مفید گرداند، و ما را راه راست هدایت نماید، که او بهترین مولى و بهترین همراه است.

حال سؤالی می  پرسم که باید تمامی وجدان های بیدار و منصف به آن پاسخ دهند:

"یا أیُّها الذین آمنوا لِمَ تقولونَ ما لا تَفَعَلونَ * کَبُرَ مَقتاً عِندَ اللهِ أن تَقولوا ما لا تَفَعَلونَ"[44]

(ای کسانی که ایمان آورده اید چرا سخنی می گویید که به آن عمل نمی کنید، در پیشگاه الله بسیار سخت و مورد غضب است که حرفی بزنید که به آن عمل نمی کنید.)؟؟؟

آخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمین .

مهم ترین منابع و مؤاخذ

====================

1 – قرآن كریم جل من أنزله

2- حدیث شریف:

صحیح البخاری – صحیح مسلم - سنن النسائی – سنن الدار می – مسند الإمام أحمد – صحیح الجامع آلبانی  - الموطأ إمام مالك – صحیح ابن خز یمه .

3 - إمام نووی،  المجموع شرح المهذب .

4 – ابن القیم، زاد المعاد فی هدى خیر العباد.

5 صنعانى،  سبل السلام، ، دار الفجر .

 6-عبد الرازق كیلانى الحقائق الطبیة فی الإسلام  چاپ : دمشق .

7– د / غیاث الأحمد الطب النبوی فی ضوء العلم الحدیث .

8– روائع الطب الإسلامی بخش چهارم، د / محمد نزار الدقر .

9- مجلة العلم المصریه شماره ( 319 – آوریل 2003 )

10- http/www.siwak.net

گردآوری از:

أحمد حسین خلیل حسن

دانشکده الدراسات الإسلامیه – دانشگاه الأزهر    Ahmed_gz@yahoo.com

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
 

[1]سورة فصلت آیه53

[2]النجم 3, 4

[3]صحیح -  ر.ک: صحیح الجامع ،آلبانی

[4]التغابن 8

[5]آلبانی آن را از أبى هریرة صحیح دانسته است, "با تصرف"

[6]أخرجه النسائی والدا رمى ,و أحمد در مسندش از عائشة رضی الله عنها نقل می کند.

[7]لغت نامه المحیط، فیروزآبادى .

[8]المدثر4

[9]التوبه 108 .

[10]لغت نامه المحیط .

[11]صحیح مسلم بشرح نووی ؛ المجموع شرح المهذب – "با تصرف"

[12]سبل السلام – فضل السواك – چاپ: دار الفجر

[13]مالك در الموطأ ,أحمد در مسنده و النسائی سنن ,و ابن خزیمه آن را صحیح دانسته است,و بخارى آن را بهصورت حاشیه ذکر کرده است, والحدیث متصل لكن بلفظ "عند كل صلاه"  ابن منده می گوید: اسناد آن همگی صحیح اند ,  ر.ک: اللؤلؤ والمرجان .

[14]بدایة المجتهد ونهایة المقتصد، ابن رشد .

[15] . Salvadoraceae

[16]. salvadora Persica

[17]مجله العلم المصریه (319 - آوریل 2003 م ) تحقیق دكتر فوزی عبد القادر الفیشاوى، استاد دانشکده کشاورزی – دانشگاه أسیوط

[18] . Plaque

[19] . Dental Plaque

[20] . Bacterial Plaque

[21]مرجع قبلی .

[22]تخریج آن قبلاً گذشت- ر.ک: صحیح الجامع، آلبانى

[23]. اوره به رسوب گذاری مئاد غذایی در بدن اطلاق می شود.

[24]الحقائق الطبیه فى الإسلام د/ عبد الرازق كیلانى – چاپ: دمشق

[25] www.siwak.net

[26]صحیح البخارى – ر.ک: فتح البارى

[27]مجله العلم (319 – آوریل 2004

[28]. Sinnigirin

[29] http/ www.siwak.net

[30].  Tri methyl amin

[31]روائع الطب الإسلامى- جـ4، د/ محمد نزار الدقر

[32]مجله العلم  المصریه شماره(319 - آوریل 2003 )

[33]زاد المعاد  من هدى خیر العباد، ابن القیم– "با تصرف"

[34]تخریج آن قبلاً گذشت- حاشیه شماره (1، ص 2 – ر.ک: صحیح الجامع .

[35]مجله العلم المصریه شماره 319 - آوریل 2003 م

[36]آلبانی آن را حسن دانسته است– صحیح الجامع، آلبانى

[37] http/ www.siwak.net 

[38]مرجع قبلی.

[39] . Mucin

[40]مرجع قبلی.

[41]الطب النبوی فی ضوء العلم الحدیث – د/ غیاث الأحمد

[42]. التوبه 128

[43]. فصلت 53

ارسال به